Het mechanische gedeelte

Binnenwerk, toetsen, pedalen en de kast

Wat is de optimale plaats in huis voor uw piano of vleugel?

Om een piano of vleugel stabiel te houden en technische ongeregeldheden te voorkomen, is het van groot belang te letten op de plaats waar uw piano of vleugel komt te staan en de omgevingsfactoren. Met name de luchtvochtigheid en temperatuur moeten bij voorkeur zo constant mogelijk gehouden worden. Temperaturen lager dan 15 graden of hoger dan 26 graden Celsius zijn niet aan te raden. De beste vochtigheidsgraad is tussen 50% en 60%. Vooral te vermijden zijn de grote en veelvuldige schommelingen hierin.
Maar voordat de omgeving aan de piano wordt aangepast, kunt u natuurlijk beter eerst een goede plaats voor het instrument kiezen. In veel gevallen zijn dan geen extra maatregelen nodig om de omgevingsfactoren binnen de grenzen te houden. In een woonhuis heersen er nogal verschillende klimaten die niet overal even gunstig zijn voor uw piano of vleugel. Het is aan te raden de piano of vleugel niet te dicht bij een buitendeur te zetten, waar het veel vocht te verduren krijgt. Plaats de piano of vleugel niet te dicht bij een radiator of kachel en beschut het instrument tegen te felle zon om grote temperatuursverschillen te voorkomen. Uiteraard moeten de piano en vleugel ook beschermd worden tegen andere schadelijke factoren zoals water en andere vloeistoffen.

Wat kan ik doen om de omgevingsfactoren aan te passen?

De temperatuur is gewoonlijk niet zo moeilijk onder controle te krijgen, afgezien van eventuele hittegolven. Airconditioning kan heel aangenaam zijn, maar het apparaat mag niet te dicht in de buurt van de piano of vleugel staan. Maar let op: de luchtvochtigheid bij gebruik van een airconditioner daalt enorm en dient goed in de gaten gehouden te worden!
De luchtvochtigheid is meestal een groter probleem. 's Winters is de lucht in een verwarmd huis aanzienlijk droger dan in de zomer. Het aan- en afzetten van de verwarming veroorzaakt soms een klimaatsverandering die uw piano of vleugel voelbaar en hoorbaar kan be´nvloeden. De vochtigheidsgraad wordt gemeten met een hygrometer. Digitale hygrometers zijn exact en gebruiksvriendelijk. Als u een haarhygrometer gebruikt, dient u deze regelmatig te ijken. Dit is vrij eenvoudig: wikkel de haarhygrometer eerst in een vochtige doek, neem hem na een uur eruit en stel de wijzer (via het stelschroefje) in op een waarde tussen 95 en 98%. Wikkel de hygrometer terug in de doek en controleer of de wijzer nog tussen de 95 en 100% aanwijst. Om - indien nodig - de luchtvochtigheid in de gehele ruimte op te drijven, kan het beste een luchtbevochtiger gebruikt worden. Op extreem vochtige plaatsen kan het vochtgehalte in de piano verlaagd worden door middel van speciale verwarmingselementen die in de piano gemonteerd worden. Nog beter zijn vochtregulerende systemen zoals het Dampp Chaser systeem. Bakjes of schoteltjes gevuld met water onderin de piano plaatsen is absoluut niet aan te raden! Die zorgen voor te veel vocht op ÚÚn plek in de piano.

Welk onderhoud hebben het mechaniek, de toetsen en de pedalen nodig?

Beslissend voor de klankvorming en voor de speelaard van een piano of vleugel is het inwendige mechaniek. Met vilt omspannen hamertjes, scharnierend in vernuftige lagertjes, moeten duizenden keren feilloos dezelfde weg naar de snaren afleggen. Tussen hamers en klavier (toetsen) bevindt zich per toets een ingewikkeld louter mechanisch overbrengingssysteem, dat, afhankelijk van de speelfrequentie, aan een zekere slijtage onderhevig is. Bij storingen van minder ernstige aard verdient het aanbeveling uw stemmer te raadplegen die vaak het euvel kan verhelpen. Ook bij twijfel kunt u uw pianostemmer altijd benaderen! De stemmer weet zich bovendien geruggensteund door de technische dienst van het bedrijf.
Naast de stembeurten aan uw instrument is het ook noodzakelijk om eens in de 5 Ó 10 jaar het mechaniek te onderhouden. Dit mechaniek met meer dan 6000 onderdelen is, zoals u heeft kunnen lezen, op diverse punten aan slijtage onderhevig. Door dit onderhoud kunnen wij de slijtage zo veel mogelijk beperken. Ook wordt de klank na een aantal jaren onregelmatig. Dit gebeurt door het inspelen van de hamerkop. Door de snaren ontstaan er groeven in het hamervilt. Worden deze te diep dan moeten de hamerkoppen worden bijgewerkt (schuren) waardoor erweer een optimale toon ontstaat. Verder worden alle onderdelen van het mechaniek en het klavier tijdens de onderhoudsbeurt schoongemaakt en afgeregeld. Als laatste wordt de hamerkop van de piano of vleugel ge´ntoneerd. Hierdoor wordt de klank zo veel mogelijk geŰgaliseerd en geoptimaliseerd. Bovenstaande werkzaamheden kunnen soms aan huis plaatsvinden, maar liever hebben we het instrument in onze werkplaats, omdat daar de faciliteiten hiervoor optimaal zijn.

Wat kan ik zelf doen aan het onderhoud van mijn piano of vleugel?

Onderhoud dat u zelf kunt plegen aan mechanische delen beperkt zich tot klavier en pedalen. Het klavier kunt u schoonmaken door het met een vochtige doek af te nemen en daarna met een zachte doek droog te wrijven. Geen CIF o.i.d. met schuurmiddel of andere agressieve schoonmaakmiddelen gebruiken! De pedalen kunnen met koperpoets op de voorgeschreven wijze worden behandeld. Let u er echter wel op, dat de kast rondom de pedalen niet wordt geraakt, omdat daardoor witte vlekken ontstaan.
De kast van een piano of vleugel kan op diverse manieren afgewerkt zijn: met polyesterlak (hoogglans) of gesatineerd. Piano's en vleugels met polyesterlak of satijnglanslak kunt u het beste schoonmaken met een licht vochtige zachte doek of zeem. Om vlekken te verwijderen kunt u eventueel een zachte zeep of glasreiniger gebruiken, maar nooit agressieve producten met een bijtende of schurende werking. Gebruik voor het afstoffen ook steeds een schone, zachte doek of een ouderwetse plumeau en wrijf niet te hard over het oppervlak om krassen te voorkomen. De gesatineerde piano's en vleugels kunnen het beste met een droge doek schoongehouden worden. Denk erom dat houtkleurige kasten in de loop der jaren verkleuren. Opvallende kleurverschillen en schaduwlijnen kunnen voorkomen worden door het klavierdeksel of het voorblad van een vleugel regelmatig dicht te doen.
De binnenkant van een piano behoeft meestal weinig zorg, omdat die over het algemeen gesloten blijven. Vleugels worden meestal open gezet tijdens het spelen. Het is beter om deze gesloten te houden als u niet speelt, zodat er zo min mogelijk stof in de vleugel valt. Het ontstoffen en reinigen van de zangbodem (klankbord) en de onderdelen is geen alledaags werk. Indien nodig kunt u hiervoor contact opnemen met een van de Pianospecialisten.